Podsumowanie Projektu Nowelizacji Ustawy o Ochronie Zwierząt

Nowelizacja Ustawy o ochronie zwierząt, która będzie obowiązywać od 1 stycznia 2012 (Dz. U. Nr 230, poz. 1373), jest rozbudowaną wersją Projektu Małej Nowelizacji przygotowanego na zlecenie Straży dla Zwierząt w Polsce i przekazanego do sejmowego Zespołu Przyjaciół Zwierząt wiosną 2010. Podpisana przez Prezydenta RP nowelizacja pokrywa się z zakresem Projektu tzn. dotyczy tych samych artykułów poza tym, że dodatkowo explicite zabrania sześciu praktyk (Art 6, ust. 2 pkt 1 oraz 16-19, Art. 9, ust.2) – trzy z nich budzą zastrzeżenia (częściowo z powodu nieudolności zapisów), natomiast na szczególne uznanie zasługuje zakaz kopiowanie psów, wprowadzony w ostatniej chwili dzięki wytrwałym naleganiom p. Krzysztofa Wieczorka, organizacyjnej pomocy p. Marszałka Stefana Niesiołowskiego i p. posła Arkadego Fiedlera oraz przychylności p. poseł Magdaleny Kochan. Zgodnie z Projektem Małej Nowelizacji od 1 stycznia 2012 Ustawa o ochronie zwierząt

  • reguluje postępowanie ze wszystkimi kręgowcami (Vertebrata), a nie tylko kręgowcami określonych kategorii, dzięki czemu powinna chronić wszystkie ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki bez względu na ich kategoryzację z punktu widzenia ludzkich interesów;
  • zasadniczo zabrania zabijania z wyjątkami działalności wyraźnie dopuszczonych prawem, co podnosi rangę życia pozaludzkich podmiotów i poszerza zakres penalizacji zabijania zwierząt (bez względu na metody) w porównaniu z poprzednio obowiązującym stanem prawnym – zmiana ta ogranicza możliwości rażących dezinterpretacji Ustawy, które regularnie zdarzały się pod rządami jej poprzedniego brzmienia;
  • zabrania handlu zwierzętami niegospodarskimi na targowiskach, prowadzenia targowisk ze sprzedażą tych zwierząt, oraz handlu psami i kotami poza miejscami ich hodowli;
  • zabrania puszczania psów bez możliwości kontroli i widocznego oznakowania przy jednoczesnym uchyleniu dotychczasowej regulacji art. 33a umożliwiającej haniebne praktyki bezkarnego strzelania do psów i kotów przez myśliwych;
  • zobowiązuje gminy do opracowywania i realizowania corocznego programu przeciwdziałaniu bezdomności zwierząt, w tym utrzymywania schronisk, wraz z procedurą konsultacji projektu programu z lokalnymi organizacjami pozarządowymi.

Natomiast wbrew Projektowi Małej Nowelizacji, znowelizowana Ustawa o ochronie zwierząt

  • nie ogranicza możliwości prowadzenia schronisk gminnych jedynie do instytucji komunalnej lub organizacji pożytku publicznego, co przy dotychczasowym trybie finansowania schronisk (płacenie za przyjęte osobniki) ułatwia przedsiębiorcom osiągnięcie łatwego zysku poprzez szybkie uśmiercanie albo doprowadzenie do śmierci przyjętych zwierząt;
  • zachowuje uzależnienie karalności niehumanitarnego traktowania zwierząt od zamiaru sprawcy przez stosowanie do takiego postępowania pojęcia „znęcania się”. Stanowi to największą przeszkodę w ściganiu i skazywaniu za niehumanitarne traktowanie zwierząt, co potwierdzają nieustannie powtarzające się przypadki umarzania dochodzeń (np. ostatnio przez Prokuraturę Rejonową w Kaliszu sprawy o wyrzucenie po pijanemu psa z pierwszego piętra) z powodu (lub pod pretekstem) braku znamion „znęcania się” w rozumieniu kodeksu karnego.

O ile inne braki spowodowane są naciskami czy oporami spowodowanymi konfliktem interesów, to pozostawienie niefortunnego, wynikającego wyłącznie z uwarunkowań historycznych terminu „znęcanie się” jest efektem nieudolnego i chaotycznego sposobu prowadzenia prac legislacyjnych ze znaczącym udziałem ewidentnie niekompetentnych osób. Jest to w naszej ocenie szczególnie godne ubolewania, albowiem w ten sposób zmarnowana została szansa znaczącego poprawienia praktycznego funkcjonowania Ustawy poprzez stosunkowo łatwy zabieg legislacyjny.

Prof. dr hab. Andrzej Elżanowski – Dr Tomasz Pietrzykowski – Adw. Iwona Elżanowska

Zobacz też >> Praktyczne procedury ochrony zwierząt >> E-BOOK (PDF)